Bệnh thận và thai kỳ là hai trạng thái sinh lý phức tạp. Khi cùng tồn tại, chúng có thể gây ra nhiều thách thức nghiêm trọng cho sức khỏe của cả mẹ và thai nhi. Liệu phụ nữ mắc bệnh thận có thể mang thai an toàn? Những rủi ro tiềm ẩn là gì? Làm sao để quản lý thai kỳ một cách an toàn nếu có bệnh thận? Hãy cùng IVFMD tìm hiểu qua bài viết dưới đây.
Bệnh Thận Mãn Tính (CKD) Trong Thai Kỳ
Bệnh thận mãn tính (Chronic Kidney Disease – CKD) ước tính ảnh hưởng đến 3% phụ nữ mang thai ở các quốc gia. Tỷ lệ mắc CKD trong thai kỳ được dự đoán sẽ tăng trong tương lai do tuổi tác của bà mẹ ngày càng tăng và tình trạng béo phì.
Mặc dù CKD không phải là rào cản đối với khả năng sinh sản ở hầu hết phụ nữ, nhưng nguy cơ gặp phải các kết quả thai kỳ bất lợi tăng lên ở những phụ nữ mắc CKD bao gồm:
Tiền sản giật
Thai chậm phát triển trong tử cung (IUGR)
Sinh non
Suy giảm chức năng thận nhanh chóng ở mẹ
Bệnh thận gây bất lợi với phụ nữ mang thai
Vai Trò Của Thận Trong Cơ Thể
Thận là cơ quan có hình dạng như hạt đậu, kích thước bằng nắm tay, nằm phía sau lưng dưới lồng ngực. Mỗi người thường có hai quả thận, và bạn vẫn có thể sống khỏe mạnh chỉ với một quả nếu nó hoạt động tốt.
Chức năng chính của thận:
Lọc máu, loại bỏ chất độc và chất thải ra khỏi cơ thể qua nước tiểu
Điều hòa huyết áp
Cân bằng điện giải và axit-bazơ
Hỗ trợ sản xuất các hormone quan trọng như erythropoietin (kích thích sản sinh hồng cầu)
Khi thận bị tổn thương hoặc suy yếu, chất độc sẽ tích tụ, gây ra các triệu chứng nghiêm trọng, thậm chí tử vong nếu không được điều trị. Tuy nhiên, nếu có thể kiểm soát được tình trạng suy thận bằng phương pháp điều trị phù hợp.
Những Nguyên Nhân Thường Gặp Gây Bệnh Thận
Bệnh tiểu đường và huyết áp cao là nguyên nhân phổ biến nhất gây ra bệnh thận mãn tính và suy thận.
Bệnh tiểu đường không được kiểm soát có thể dẫn đến lượng đường trong máu cao, có thể gây tổn thương thận cũng như các cơ quan khác. Đồng thời, huyết áp cao trong thời gian dài mà không được điều trị có thể làm hỏng mô thận của bạn. Ngoài ra còn các nguyên nhân CKD khác có thể dẫn đến suy thận bao gồm:
Bệnh thận đa nang (PKD) – được di truyền từ cha hoặc mẹ làm cho các túi chứa dịch (u nang) phát triển bên trong thận.
Bệnh cầu thận ảnh hưởng đến khả năng lọc chất thải của thận.
Bệnh lupus – là một bệnh tự miễn có thể gây tổn thương cơ quan, đau khớp, sốt và phát ban trên da.
Thai Kỳ Ảnh Hưởng Đến Thận Như Thế Nào?
Khi mang thai, cơ thể người mẹ có những thay đổi lớn, trong đó có hệ bài tiết. Lưu lượng máu đến thận tăng khoảng 50%, làm tăng tốc độ lọc cầu thận (GFR). Điều này khiến thận phải làm việc nhiều hơn để đào thải chất thải như axit uric.
Các biến chứng đối với thai kỳ:
– Tiền sản giật: CKD làm tăng nguy cơ tiền sản giật của một người. Các triệu chứng bao gồm đau đầu dữ dội, đau và nôn. Đôi khi, tình trạng này có thể dẫn đến tiền sản giật, có thể đe dọa tính mạng của người mang thai và thai nhi.
– Hội chứng tan máu, tăng men gan và giảm tiểu cầu (HELLP): ảnh hưởng đến gan, máu và huyết áp. Nếu không được điều trị, hội chứng này có thể trở nên nghiêm trọng và có thể gây biến chứng cho thai kỳ.
– Thiếu máu: ở những người bị CKD, thiếu máu có thể làm tăng nguy cơ suy giảm nhận thức, nhập viện và tử vong. Trong thai kỳ, thiếu máu có thể dẫn đến các kết cục bất lợi cho thai nhi, bao gồm cả sinh non.
– Sẩy thai và thai chết lưu: Nghiên cứu năm 2019 nêu rằng sẩy thai là một rủi ro đối với những người ở mọi giai đoạn của CKD, bao gồm cả giai đoạn đầu. Nguy cơ thai chết lưu đối với những người mắc CKD cao gấp chín lần so với những người không mắc.
Các biến chứng tiềm ẩn cho thai nhi bao gồm:
– Hạn chế tăng trưởng của thai nhi (FGR): CKD có thể làm tăng nguy cơ mắc FGR, khiến trẻ sinh ra có cân nặng thấp hơn mức trung bình. Các bác sĩ liên kết FGR với nhiều biến chứng ngắn hạn và dài hạn, bao gồm:
– Sinh non: CKD làm tăng nguy cơ sinh non, xảy ra trước tuần thứ 37 của thai kỳ.
Quản Lý Bệnh Thận Trong Thai Kỳ
Phụ nữ mắc bệnh thận vẫn có thể mang thai an toàn nếu được theo dõi và chăm sóc đúng cách. Các biện pháp quản lý bao gồm:
Trước khi mang thai:
Thăm khám tiền sản.
Kiểm soát tốt huyết áp, đường huyết và chức năng thận.
Đánh giá nguy cơ biến chứng.
Trong thai kỳ:
Khám thai định kỳ sát sao: Bao gồm siêu âm, xét nghiệm máu, nước tiểu và đo huyết áp.
Chế độ ăn uống khoa học:
Giàu trái cây và rau củ
Protein lành mạnh từ thịt nạc, cá, đậu
Tinh bột phức như gạo lứt, mì nguyên cám
Hạn chế muối, đường, chất béo bão hòa
Kiểm soát lượng phosphate và kali nếu cần
Theo dõi sát các dấu hiệu bất thường: Như phù, đau đầu, tiểu ít, chóng mặt, đau vùng bụng trên…
Khám thai sát sao để quản lý bệnh thận trong thai kỳ
Mặc dù bệnh thận có thể làm tăng nguy cơ gặp các biến chứng trong thai kỳ, nhiều phụ nữ mắc CKD vẫn có thể mang thai và sinh con khỏe mạnh nếu được theo dõi và điều trị đúng cách. Việc chuẩn bị kỹ lưỡng, ăn uống lành mạnh và thường xuyên khám thai là chìa khóa để bảo vệ sức khỏe cho cả mẹ và bé.
